Uluslararası Karayolu Taşımacılığı

Uluslararası karayolu taşımacılığı pek çok ihtiyacı karşılayan bir hizmet alanıdır. Günlük yaşamın sürekliliği açısından önem taşıyan uluslararası karayolu taşımacılığı sürekli bir döngü halinde gerçekleşmektedir. Bu sayede ülkeler arası ticaret ve taşıma süreçlerinin tümünde önemli bir aşama ıolmaktadır. Uluslararası karayolu taşımacılığı ile pek çok farklı malzemenin taşınması mümkündür. Taşınacak malzeme, oranı ve nereden nereye taşınacağı ise belirleyici olmaktadır. Uluslararası karayolu taşımacılığı ile taşınacak malzemeye ve güzergaha bağlı olarak farkı ve özel donanıma sahip araçlar görmek de mümkündür. Bu sayede malları en iyi biçimde taşımak mümkün hale gelmektedir. Doğru taşıma yöntemleri ile uluslararası karayolu taşımacılığı bir düzene torumuştur. Yasalar itibari ile de buna göre bir düzenleme söz konusudur. Bu nedenle uluslararası karayolu taşımacılığı incelenirken dünden bugüne gelişimi ve son yasa ve yönetmelikler hakkında bilgi sahibi olmak önem arz etmektedir. 

Ülkeler arası yapılan ticaret pek çok farklı yoldan düzenli bir nakliyat iletişimine ihtiyaç duymuştur. Bu nedenle uluslararası karayolu taşımacılığı bir hizmet alanı olarak devreye girmiştir. Genellikle ülkeler arası ilişkiler ve anlaşmalar sonucu belirlenen uluslararası karayolu taşımacılığı belirli aralıklar ile değişim gösterebilmektedir. Bu nedenle uluslararası karayolu taşımacılığı mevzuatı ve değişikliklerini düzenli olarak takip etmek önemlidir. Ülkeler arası ilişkilerin son durumu burada belirleyici olmaktadır. 

Uluslararası Karayolu Taşımacılığı Nedir?

Ulaştırma sektörü oldukça yoğun ve birbirini tamamlayan bir bir sisteme sahiptir. Ulaştırma sistemi dallar halinde ayrılmaktadır ve bu dalların en ön plana çıkanları arasında uluslararası karayolu taşımacılığı da yer almaktadır. Taşımacılık ve nakliye sürecinin önemli bir parçası olan bu taşıma sistemine duyulan ilgi uluslararası karayolu taşımacılığı nedir ve nasıl yapılır sorularını da beraberinde getirmektedir. İnsanoğlunun ticareti keşfettiği ilk yüzyıllardan itibaren dünyanın pek çok bölgesinde karayolu taşımacılığı tercih edilen ilk taşımacılık olmuştur. Hayvanlar üzerinde taşınan besinler ve madeni parçalardan söz etmek mümkündür. 18.yüzyılda endüstrinin gelişimi ile birlikte karayolu taşımacılığı belli bir düzleme oturmaya başlamıştır. Ancak özellikle taşıtların değişimi ve gelişimi bunda belirleyici olmuştur. Ülke içinde yapılan karayolu ticareti pek çok faktör ile uluslararası bir düzleme bürünmüştür. Uluslararası düzlemde yapılan karayolu taşımacılığı eski yüzyıllarda yapılsa dahi günümüzdeki kadar keskin çizgileri olmaması nedeni ile ön plana çıkmamaktadır. Günümüze gelindiğinde uluslararası karayolu taşımacılığı belli standartlar çerçevesinde gerçekleşmektedir. Yasalar bu konuda oldukça dikkatli bir çalışmayı sağlarken firmalar da kendi istekleri ile bir bütünlük oluşturmaktadır. Bu nedenle firma bazında da uluslararası karayolu taşımacılığı değişim gösterebilmektedir. 

Uluslararası Karayolu Taşımacılığı Yasa ve Yönetmelikler

Uluslararası karayolu taşımacılığı yasa ve yönetmelikler düzleminde birtakım sınırlamalara sahiptir. Bu sınırlamalar ülke bazında değiştiği için ticaret yapılan ülkenin de uluslararası karayolu taşımacılığı yasa ve yönetmeliğini bilmek gerekmetkedir. Aynı zamanda bunların olası değişimleri de düzenli olarak takip edilmeli ve iki ülke arası ilişkiler mercek altına alınmalıdır. Güncel süreçte siyasi ve ekonomik açıdan yaşananlar uluslararası karayolu taşımacılığı yasa ve yönetmeliklerini belli bağlamlarda farklılığa uğratmaktadır. 

9 Nisan 1987 yılında alınan 3348 sayılı kanun neticesinde karayolu ulaştırma hizmetlerinin bütünü Ulaştırma Bakanlığının yetki alanındadır. Bu kanunda 5 Mayıs 1969 yılında alınan 1173 sayılı Milletlerarası Münasebetlerin Yürütülmesi ve Koordinasyonu yasasının hakları saklı kalarak gerçekleştirilmesi gerektiği de belirlenmiştir. Kanun kapsamında karayolları ulaşım sürecinin bir parçası olan uluslararası ilişkileri gerekli anlaşmaları ile oluşturmak, yürütmek ve olası teknolojik gelişmeleri ekonomik bağlam üzerinden izlemek gibi birtakım görevler bulunmaktadır. 

İlerleyen yıllarda genişleyen ticaret hami ve artan uluslararası ilişkiler yeni yasaların da gerekliliğini ortaya çıkarmıştır. Artan ticari yoğunluk Ulaştırma Bakanlığının kontrol edebileceği standart hacmin üzerine çıktığında ve bu süreç özel sektör ile bütünleşiğinde bakanlık ana kontrol mekanizması haline gelmiştir. Bu aşamada kurulacak olan acenteler ya da komisyoncuların uluslararası karayolu taşımacılığı için Ulaştırma Bakanlığından belge alması gerekmektedir. Özellikle artan düzen ihtiyacı ile gelişen özel sektör kavramı burada belirleyici olmuştur. Ticaret hacminin genişlemesi uluslararası karayolu taşımacılığını da olumlu etkilemiştir. Pek çok insana iş kapısı olsa da takibinin en doğru biçimde yapılması yine Ulaştırma Bakanlığı nezdinde gerçekleşmektedir. 

18 Mayıs 1994 tarihli 94/5893 sayılı karar neticesinde daha önce yayınlanmış olan yönetmelikler ve halen kullanılan son yürürlük de dikkate alınarak uluslararası karayolu yolcu ve eşya taşımacılığı dahil olmak üzere acenta açmak isteyenler de artık Ulaştırma Bakanlığı üzerinden bir yetki belgesi almak zorundadır. Burada hem çalışanların hem de bu esnada taşınan eşya ve yolcuların korunması ile bunun doğru bir düzende yürütülmesi amaçlanmaktadır. Bunun için uluslararası düzlemde Uluslararası Karayolu Taşımacılığı Birliği de bulunmaktadır. Dünyada Türkiye’nin de dahil olduğu pek çok ülke Uluslararası Karayolu Taşımacılığı Birliğine dahildir. 

Uluslararası Karayolu Taşımacılığı Kapsama Alanı

Uluslararası karayolu taşımacılığı kapsama alanı karayolu bağlantısı olan pek çok ülke için geçerlidir. Bu durum ülkelerin birbiri arasındaki ticari ve siyasi ilişkilerine bağlı olarak da değişim göstermektedir. Sadece Türkiye’de değil tüm dünya üzerinde artan karayolu ticaret hacmi TIR sözleşmesi ile bir sonuca ve bir kapsama alanına varmıştır. TIR sözleşmesi 15 Ocak 1959 yılında İsviçre’nin Cenevre şehrinde kabul edilmiştir. TIR’ın açılımı ise Fransızca “Transport International Routier” olmaktadır. Bu sözleşme aslında bir gümrük sözleşmesi olup süreci hem kısaltmak hem de belli başlı sınırlamalar ile en doğru formu almasını amaçlamak sonucu doğmuştur. Uluslararası karayolu taşımacılığı gümrük işlemleri için ülkeler arası anlaşmalar ve sözleşmeler oldukça önemlidir. Bu sözleşme ile uluslararası karayolu taşımacılığı için gerekli belgeler de belli bir standart düzlemde ilerlemektedir. Taşınan yük, firma, ülkesi ve gideceği yer belirleyicidir. Gümrük sürecini daha yalın bir hale getirmek ticareti sıklaştırmıştır. Türkiye TIR sözleşmesini 16.01.1985 yılında onaylamış ve aynı yılın Mayıs ayında uygulamaya başlamıştır. Birleşmiş Milletler’in ortak bir sözleşmesi olan bu uygulamayı ise Uluslararası Karayolu Taşımacılığı Birliği kontrol etmektedir. 

Uluslararası Karayolu Taşımacılığı Sektörleri

Uluslararası karayolu taşımacılığı sektörleri o ülkenin neyin ticaretini yaptığı hakkında oldukça geniş çaplı bilgiler vermektedir. Gelişen teknoloji ve artık dünyanın her yerine internet üzerinden sağlanan erişim uluslararası karayolu taşımacılığının da sektör açısından gelişimini sağlamıştır. Bu sektörler sağlık alanında olabildiği gibi kozmetik, elektronik, otomotiv gibi alanlarda da olabilmektedir. Aynı zamanda tekstil, perakende ve beraberinde e-ticaret üzerinden satılan tüm ürün çeşitleri uluslararası karayolu taşımacılığı sektörleri bünyesine girmektedir. 

Uluslararası Karayolu Taşımacılığı Sorunları ve Çözümleri

Uluslararası karayolu taşımacılığını her ülke için farklı dezavantajları ve avantajları bulunmaktadır. Bu nedenle her ülkenin farklı uluslararası karayolu taşımacılığı hacimleri de bulunmaktadır. Uluslararası karayolu taşımacılığı sorunları da bu açıdan incelenmelidir. 

Uluslararası karayolu taşımacılığı sorunları araçlar üzerinde öne çıkmaktadır. Araçların teknik ömürlerinin sınırı aracın ne kadar dolaşımda bulunabileceğini göstermektedir. Her araç için böyle bir durum olmadığından aracın modeli, kapsamı oldukça önemlidir. 

Ülkeler arasında kotalar da bulunabilmektedir. Uluslararası karayolu taşımacılığı için var olan kotalar bir önceki yıla ve ülkeler arası ticari kapsama bağlı olarak değişim göstermektedir. İki ülke arasındaki olası anlaşmazlıklar bu aşamada sorun olabilmektedir. Elbette her uluslararası ilişkide olduğu gibi karayolları taşımacılığında da vizeler etkili olmaktadır. Bir ülkeden bir başka ülkeye vize alma süreci oldukça çetrefilli olabilmektedir. Özellikle ülkeler arası ilişkilerin ve anlaşmaların etkilediği bir diğer faktör de vizedir. Vize sorunu dönem dönem ticareti sekteye uğratmaktadır.

Bu gibi sorunlar ülkeler çerçevesinde değişim göstermeye açıktır. Ancak bunun çözümü sözleşmelerin alt metinlerinin genişletilmesi ve beraberinde ülkeler arası ilişkilerin daha net bir düzleme oturmasında saklıdır. Dünyada yüzyıllardır yapılan uluslararası ticaret birkaç yüzyıldır daha sağlam ancak hala değiştirilmesi gereken birtakım özelliklerin bulunduğu bir çerçevede yer almaktadır. 

Önerilen