Takograf Cihazı Nedir? – Detaylar

Takograf cihazı, özellikle uluslararası taşımacılıkta büyük öneme sahip bir denetleme cihazıdır. Araç sürücülerinin anlık olarak hızının denetlenmesinin yanı sıra sürücünün toplam araç kullanma süresi de takograf sayesinde belirlenmektedir. Peki, takograf nedir ve hangi bilgilere ulaşılmasını sağlar?

Takograf Nedir?

Takograf, kullanıldığı aracın hızının istenildiği zaman denetlenmesinin yanı sıra sürücünün kaç saat boyunca araç kullandığına kadar detaylı birçok veriye ulaşılmasını sağlamaktadır. Takograf cihazının hafızasında her araç sürücüsü için farklı kayıtlar oluşturulabilmektedir. Sürücünün kimlik bilgileri kullanılarak oluşturulan bu kayıtlar sayesinde değişmeli olarak gerçekleştirilmesi gereken sürüşlerde de farklı kayıtlar aynı anda incelenebilmektedir.

Takograf cihazında sürücünün hız ve dinlenme gibi birçok verisi, rapor ya da grafik olarak alınabilmektedir. Yasalar çerçevesinde uzun yol şoförlerinin günlük belirli bir araç sürme limitleri bulunmaktadır. Takograf cihazları sayesinde araç sürücülerinin kanunen belirlenen limitleri aşmamaları sağlanarak dikkatsizlik ve uykusuzluğa dayalı olarak gerçekleşen kazaların da önüne geçilmesi sağlanmaktadır.

Takograf cihazı çalışırken sürücü ya da başka bir kişi tarafından çalıştırılmasına gerek yoktur. Araç harekete geçtiğinde, takograf da otomatik olarak çalışmaya ve verileri kaydetmeye devam eder. Bu sayede hem firma hem de güzergah üzerinde gerçekleştirilen denetimlerde direkt olarak doğru sonuçlar alınmaktadır. Takograf tarafından elde edilen verilerde herhangi bir değişiklik yapmak ise yasaktır.

Takograf Hangi Verileri Kaydeder?

Takograf tarafından kaydedilerek raporlanan veriler aşağıdaki gibidir;

  • Aracın belirli bir periyotta kat ettiği toplam mesafe,
  • Aracın anlık hızı ve belirli bir zaman aralığındaki ortalama hızı,
  • Şoförün toplam sürüş süresi,
  • Toplam dinlenme saatleri ve dinlenme saatleri arasında geçen süreler.

Dijital Takograf

Dijital takograf, günümüzde kullanılan ve en kapsamlı raporları sunan takograf sistemleridir. Sayısal takograf olarak da bilinen dijital takografların, yolcu ve eşya taşımacılığı yapan tüm ticari araçlarda kullanılması zorunludur.

Dijital takograf cihazları sayesinde araçların tüm sürüş periyotları ve hız kayıtları anlık olarak takibe alınmaktadır. Böylece sadece firma tarafından değil aynı zamanda herhangi bir kaza durumunda da takograf kayıtları polis tarafından denetlenerek şoförün herhangi bir hatası olup olmadığına bakılmaktadır.

Takograf kayıtları firmanın taşıma yapan aracı takip etmesinin yanı sıra polis kayıtları için de bir zorunluluk oluşturmaktadır. Herhangi bir durumda yapılan incelemelerde takograf kayıtlarından elde edilen hız ve ortalama hız ile birlikte şoförün dinlenme ve sürüş verileri incelenmektedir. Böylece hız ya da günlük araç kullanma sınırının aşılıp aşılmadığı kolaylıkla belirlenmektedir.

Sayısal takograf cihazlarının bakım, onarım ve inceleme işlemlerinin en az 2 yılda bir gerçekleştirilmesi ve verilerin yedek bir ortama kaydedilmesi gerekmektedir. Takograf cihazından elde edilen verilerin en az 5 yıl boyunca saklanması gereklidir.

Takograf Cihazı Nasıl Çalışır?

Takograf cihazları genel olarak akıllı kartlar kullanılarak çalışmaktadır. Bu kartlar hem araç şoförlerinde hem de şirket ve yetkili servis görevlilerinde bulunmaktadır. Şoför ve diğer yetkililerde bulunan akıllı kartlara tanımlanan özel izinler ise birbirine kıyasla farklılıklar içermektedir.

Şoförlerde bulunan akıllı kartlar, şoförün tüm yolculuk verilerinin kaydedilmesinde kullanılmaktadır. Şirket ve yetkili servis görevlilerinde bulunan akıllı kartlar ise istenildiği zaman şoför tarafından kaydedilen yolculuk kayıtlarının incelenmesinde kullanılmaktadır.

Takograf Zorunlu mudur?

Takograf zorunlu mudur sorusu, özellikle uluslararası yolcu ve yük taşıması gerçekleştiren firmalar tarafından sorulmaktadır. Takograf cihazının kullanılması olası her türlü olumsuz şartlarda şoför, firma ve alıcı kuruma çeşitli kolaylıklar sunarken kullanılması da zorunludur.

Karayolları Trafik Yönetmeliği’nin üçüncü bölümünde yer alan Madde 99’da, takograf cihazı ile sürücü çalıştırma belgesi bulundurma ve kullanma zorunluluğu yer almaktadır. Buna göre araçlarda kullanılacak takograf cihazlarının Sanayi ve Ticaret bakanlığı tarafından teknik özellikleri onaylanması gerekmektedir. Araçlarda bulunan takograf cihazlarının tüm yolculuk boyunca çalışması ve dinlenme süreleri de dahil tüm yolculuk verilerini kaydetmesi gerekmektedir. Takograf cihazı şehirlerarası yük ve yolcu taşımacılığı yapan tüm otobüs, kamyon ve çekicilerde bulunmalıdır.

Hangi Araçlarda Takograf Cihazı Bulunma Zorunluluğu Yoktur?

Takograf cihazı bulundurma zorunluluğu tüm şehirlerarası yolcu ve yük taşımacılığı firmaları için bir zorunluluk olsa da bu noktada kullanılan aracın üretim yılı da büyük önem taşıyor. 1984 yılından daha eski yıllarda üretilen araçlar taşımada kullanılıyorsa, bu araçlarda takograf kullanılması zorunlu değildir. Ancak takograf ile birlikte araçta bulunması gereken sürücü çalıştırma belgesi, bu araçlarda da bulunmalıdır. Takograf cihazı üzerinden erişilebilen tüm sürüş kayıt bilgileri sürücü çalışma belgesi üzerinde de yer almalıdır. Kullanılan sürücü çalışma belgesinin en az 1 yıllık kayıtları içerebilecek kadar fazla sayfa içermesi gerekmektedir.

Takograf Kağıdı Nasıl Doldurulur?

  • Takograf kağıdı, takograf cihazı tarafından doldurulsa da şoförün bilgileri kağıt üzerine girilmelidir. Daire şeklinde hazırlanan kağıdın etrafında şoförün hız ve dinlenme verilerinin girişi için bulunan kesimler, direkt olarak cihaz tarafından doldurulmaktadır.
  • Takograf cihazı doldururken dikkat edilmesi gereken ilk nokta, kağıdın orta bölümünde araç sürücüsüne ait bilgilerin yer almasıdır.
  • Kağıdın en üst kısmında şoförün adı ve soyadı yer alırken, bunun altında ise kullanılan aracın plakası bulunmaktadır.
  • Şoför ve araca dair bilgiler kağıda yazıldıktan sonra kalan kısma ise, aracın kağıt doldurulurken ki kilometre bilgisi girilir.
  • Kağıdın doldurulma tarihi ve o an bulunulan şehir bilgileri de kilometrenin altında yer almalıdır.
  • Kağıtta yazan bilgiler sayesinde ilerleyen tarihlerde yapılacak takograf kontrollerinde aracın kaç saatte ne kadar yol kat ettiği hesaplanarak ortalama hız ve şoförün dinlenme süreleri tespit edilmektedir.
  • Takograf kağıdı üzerinde şoför ve araca ait bilgilerin doldurulmasından sonra kağıt takografın içine yerleştirilir. Cihaz çalışırken direkt olarak kağıdın hız göstergesi için ayrılan bölümlerine gerekli verileri sürekli olarak işleyerek kağıdı otomatik olarak doldurur.

Takograf Ehliyeti

Şehirlerarası yolcu ya da mal taşımacılığı yapacak olan şoför ve firmaların takograf ehliyetine ihtiyacı vardır. Takograf ehliyeti başvurusu yapabilmek için kişinin SRC 1, 2, 3, 4 ve 5 belgelerinden herhangi birine sahip olması gerekmektedir. Bunun ardından yapılacak başvurularda ise ehliyetin alınma amacına göre servis, şirket, sürücü ya da denetim kartı olmak üzere 4 farklı takograf ehliyetinden ilgili olana başvuru yapılması gerekmektedir.

Takograf ehliyeti başvuruları direkt olarak TOBB’nin resmi internet sitesi üzerinden gerçekleştirilmektedir. Kart başvuruları TOBB üzerinden gerçekleştirilirken kartların üretilmesi ve teslimatı da Emniyet Genel Müdürlüğü ve TOBB iş birliği ile gerçekleştirilmektedir.

Takograf ehliyetlerinin geçerlilik süreleri normal sürücü belgelerinden farklılık göstermektedir. Bu nedenle aldığınız takograf ehliyetlerinin süresi tamamlanmadan yeniletmeniz, farkında olmadan karşılaşabileceğiniz sorunların önüne geçmenizi sağlayacaktır.

Sürücü ve şirket için alınan takograf kartlarının geçerlilik süresi 5 yıldır. Ancak denetim kartlarının geçerlilik süresi 2 yıl iken, servis kartlarının geçerlilik süresi ise 1 yıl ile sınırlandırılmıştır.

Takograf Ehliyet Başvurusunda Hangi Evraklar Gerekir?

Takograf sürücü kartı için yapılacak başvurularda;

  • Sürücü belgesi ve fotokopisi,
  • Nüfus cüzdanı ve fotokopisi ve
  • Biyometrik fotoğraf yeterlidir.

Takograf servis kartı için yapılacak başvurularda;

  • Oda Kayıt Belgesi
  • Vergi Levhası fotokopisi,
  • Servis Yetki Belgesi’nin fotokopisi,
  • Nüfus cüzdanı ve fotokopisi,
  • Servis kaşesi,
  • İmza sirküleri ve fotokopisi ya da servis yetkilisinin adı geçmiyorsa vekaletname ve fotokopisi gerekmektedir.

Takograf şirket kartı için yapılacak başvurularda;

  • İmza sirküleri ve fotokopisi ya da şirket yetkilisinin adı geçmiyorsa vekaletname ve fotokopisi,
  • Oda Kayıt Belgesi,
  • Vergi Levhası fotokopisi,
  • Yetki Belgesi fotokopisi,
  • Nüfus cüzdanı ve fotokopisi,
  • Şirket kaşesi gereklidir.

Önerilen