Sürdürülebilirlik Lojistikte Nasıl Sağlanır?

Günümüz dünyasında küresel anlamda tehdit oluşturan çok sayıda faktör var. Karbon salınımının artması, çevre kirliliği, iklim değişikliği ve daha pek çok sorun; insanları, yeni ve sonuç odaklı çözüm stratejileri aramaya sevk ediyor. Bu arayış sırasında ortaya çıkan sürdürülebilirlik kavramı, farklı alanlara entegre edilebiliyor olması ile gelecek için umut verici oluyor. Sürdürülebilirlik kavramı daha çok çevre ve gıda alanında ön plana çıksa da farklı sektörlerin de yakın merceği altında. Sürdürülebilir lojistik fikri, sektör tarafından oldukça ciddiye alınıyor. Lojistik sektöründe sürdürülebilirlik için farklı stratejilere odaklanılıyor. Biz de bu yazımızda “sürdürülebilir lojistik stratejileri neler” ve “sürdürülebilir lojistik nedir” gibi soruları yanıtlayacağız. 

Sürdürülebilirlik Nedir?

Sanayi devriminin ardından birçok alandaki endüstriyel faaliyetler hızlandı. İşletmelerin ve şirketlerin, kendi sektörlerinde varlık gösterebilmeleri ve büyüyebilmeleri için kendi çabalarının yanı sıra; çevresel, ekonomik, toplumsal ve daha birçok alanda desteğe ihtiyaçları var. Bir yandan üretim yaparken, bir yandan da çevreye ya da doğal kaynaklara sınırsızlarmış gibi muamele etmek; birçok sektör ve insanlık açısından endişe uyandırıyor. 

Sürdürülebilirlik kavramı bu noktada devreye giriyor ve şirketlerin üzerine sorumluluk baskısı kuruyor. Bu gerekli baskı; kaynakların tüketimini sınırlandırırken, yeni stratejilerin doğmasını sağlıyor. Şirketlerin çalışmaları birçok farklı kanalı kapsıyor. Sürdürülebilirlik ise tüm bu kanallara entegre olabiliyor. Günümüzde lojistik faaliyetlerde bir artış olduğu aşikar. Bu artış beraberinde sürdürülebilirliğin bu alanda da değerlendirilmesini getiriyor. 

Peki sürdürülebilirlik nedir ve neleri kapsıyor? Sürdürülebilirliğin temelinde, doğaya ve insana saygı yatıyor. Gelecek nesiller için insan; doğaya ve doğal kaynaklara saygılı yaklaşmalı ve doğanın elinden bizden sonraki nesiller için de yeterli olabilme kapasitesini almamalı. Varlığını sürdürebilmek için şu anda mevcut olan tüm kaynakları tüketmek, hem insanların hem de şirketlerin gelecekte varlık göstermesini imkansız hale getiriyor. İşletme anlamında sürdürülebilirlik ise; en yalın hali ile zaman içinde ihtiyaç duyulacak olan potansiyel kaynakların, günümüz şartlarında iyi değerlendirilmesi gerekliliği olarak ifade edilebilir.

Sürdürülebilir Lojistik 

Sürdürülebilirliğin hedefleri arasında; doğal kaynakların tüketimini aza indirgemek ve bunun yanı sıra harcanan kaynakların yenilenmesini sağlamak bulunuyor. Sürdürülebilirlik kavramının daha geniş kitlelerce duyulması, benimsenmesi ve uygulanması için büyük şirketlere de önemli bir rol düşüyor. Birçok sektörde, sürdürülebilir çözümler bir zorunluluk halini aldı. Peki sürdürülebilirliğin lojistiğe etkileri neler ve lojistik sektöründe sürdürülebilirlik nasıl ele alınıyor? 

Lojistik faaliyetler, özellikle çevresel anlamda sürdürülebilirliğin önünde bir engel olarak görülüyor. Bunun en büyük sebeplerinden biri; lojistikte kullanılan araçların yüksek oranda karbon salınımına sebep olması. Lojistik sektörünün en önemli unsurlarının başında, taşımacılık geliyor. Taşımacılık için kullanılan araçların küresel ısınmadaki payı yadsınamaz. Bunun yanı sıra sektörün varlığını sürdürebilmesi için gerekli olan petrol ve enerji miktarının ulaştığı boyutlar, çevresel sürdürülebilirlik açısından hızla harekete geçilmesini zorunluluk haline getiriyor. Dünya genelinde tüketilen petrolün %60’ını lojistik sektörü kullanıyor. Fosil kaynakların sebep olduğu çevresel sorunların son derece net şekilde ortaya konulması, lojistik sektöründe sürdürülebilirlik konusunda farklı stratejiler geliştirilmesine neden olmuştur. Dolayısı ile sürdürülebilir lojistik ne demektir sorusu daha çok kişi tarafından merak edilmeye başlandı. Sürdürülebilir lojistik; araçların neden olduğu karbon salınımı, gürültü kirliliği ve benzer sebeplerle artan karbon ayak izinin, küçültülmeye çalışılmasıdır. Sürdürülebilir lojistik nedir sorusu yanıtlanırken, bu konuda birçok farklı bileşenin de bulunduğunu göz önünde bulundurmak gerekiyor. 

Sürdürülebilir Lojistiği Belirleyen Unsurlar

Sürdürülebilirlik lojistik farklı bileşenlerden oluşuyor. Sürdürülebilir lojistiğin sağlanması için toplumsal, çevresel ve ekonomik görevler bulunuyor. Sürdürülebilir lojistiğin çevreye etkileri söz konusu olduğunda; gürültü kirliliği ve atık yönetimi öne çıkıyor. Sürdürülebilir lojistik ile doğaya verilen zarar minimuma indirilebilir. Taşıma sektörünün, çevresel sürdürülebilirlik açısından atacağı adımlar oldukça önemli. Hava kalitesini önemli ölçüde etkileyen lojistik faaliyetler, yeşil taşımacılık uygulamaları ile engellenebilir. 

Sürdürülebilir lojistik uygulamaları, atık yönetimi konusunda de önemli oluyor. Taşıma sırasında gerçekleşen kazalar dahi lojistik sektörünün ekolojik ayak izini oluşturuyor. Hava kalitesinin yanı sıra atıklar ile toprak kalitesi de olumsuz etkileniyor. Dolayısı ile atıkların en doğru biçimde toplanması ve imhası gibi konular, sürdürülebilir lojistik için olmazsa olmaz başlıklar arasında yer alıyor. 

Sürdürülebilir lojistiğin ekonomiye etkileri şu an için sektör açısından kaygı uyandırıyor. Yeşil lojistik uygulamaları kısa vadede maliyetleri artıyor olsa da uzun vadede insanların farkındalığının artması ile tercih sebebi olmanın kapılarını aralıyor. 

Sürdürülebilirlik Lojistik Stratejileri

Sürdürülebilirlik lojistik nedir sorusunun yanıtı içinde 3 önemli strateji yer alıyor. Lojistik faaliyetlerinin denetlenmesi için sektör içinde farklı atılımlar yapılıyor. Peki sürdürülebilirlik lojistik stratejileri nelerdir?

Yeşil Lojistik

Yeşil taşımacılık olarak da ifade edilen yeşil lojistik, öncelikli bir strateji olarak kendini gösteriyor. Yeşil lojistik; ekonomik ve çevresel anlamda denge vadediyor. Yeşil lojistik nedir sorusuna şu şekilde yanıt vermek mümkün; kaynakların daha verimli kullanılmasını hedefleyen lojistik biçimi. Çevreye verilen zararın minimize edilmesi çabası yeşil taşımacılıkta kendine yer buluyor. Yeşil lojistik faaliyetleri nelerdir dendiğinde akla ilk olarak; çevre duyarlılık stratejileri geliyor. Tedarik zincirinde, taşımanın yerinin çok büyük olduğundan bahsetmiştik. Yeşil lojistiğin hedefleri arasında, taşıma sırasında verilen çevresel zararın en aza indirgenmesi bulunuyor ve yeşil taşımacılık daha çok CO2 emisyonlarının azaltılmasına odaklanıyor. Kullanılan hammadde kaynaklarını yerine koymak, işbirliği ve taraflar arasında şeffaf iletişim de yeşil taşımacılık unsurları arasından öne çıkıyor. 

Tersine Lojistik

Geriye doğru lojistik şeklinde de karşılık bulan bu kavram, sürdürülebilir lojistiğin önemli basamaklarından. Tersine lojistik ile kullanıcılara teslim edilen ürünler; geri dönüştürülmek ya da yok edilmek üzere kontrol edilerek, değerlendiriliyor. Tersine lojistikteki amaç; tedarik edilen ürün ya da ürünlerin ambalajlarının yol açtığı atıkların azaltılması ya da tamamen ortadan kaldırılması. Tersine lojistik uygulamaları ile atık ürünler üretime dahil edilerek, değerlendirilebilir. 

Yalın Lojistik

Yalın lojistik dendiğinde; israfın azaltılması ana unsur oluyor. Yalın lojistik nedir sorusu, sektördeki daha çok kişi tarafından sorulmaya başladığında; israfın ortadan daha hızlı kalkması kaçınılmaz olacak. Yalın lojistik uygulamaları zaman ve ekonomik açıdan tasarruf etmeye imkan veriyor. Lojistik şirketlerinin yalın uygulamaları benimsemesi demek; katma değer yaratmayan tüm aksiyonlardan vazgeçmesi demek oluyor. Yalın lojistik hedefi; olabilecek en kısa süre içinde ve en az maliyet ile hizmet vermek. Dolayısı ile minimum seviyede depolama, yüksek üretim esnekliği, küçük miktarlarda teslim ve dağıtım gibi çok sayıda yalın lojistik unsuru, yalın lojistiğin özellikleri arasında dikkat çekiyor. 

Lojistik sektöründeki tüm bu stratejilerin ve hedeflerin yanı sıra sisteme entegre edilecek olan yeni nesil teknolojiler de sürdürülebilirlik açısından fayda sağlayacak gibi görünüyor. Günümüzde birçok sektör temsilcisi; dijital ortamda var olmaya çalışarak, geleceğin dünyasında kendine yer edinmeye çalışıyor. Dolayısı ile lojistik sektöründe blockchain gibi teknolojilerin kullanılması, sürdürülebilirliği destekliyor. Şeffaflık, kolay takip, açık iletişim ve güven sunan blockchain teknolojisi, lojistik sektöründe uzun vadeli kazanımlar yaratacağı öngörülüyor. 

Kaynaklar:

  • Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Elektronik Dergisi, Sayı 11 Eylül 2014, LOJİSTİK SEKTÖRÜNDE SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK UYGULAMALARI 
  • Rodrigue, J. P., C. Comtois ve B. Slack, (2006). The Geography of Transport Systems, New York, Routledge.
  • Sürdürülebilirlik ve Rekabet Edebilirlik Yolu Yeşil Lojistik Mi?, Balkan ve Yakındoğu Sosyal Bilimler Dergisi, 2(1).
  • IV. INTERNATIONAL CAUCASUS-CENTRAL ASIA FOREIGN TRADE AND LOGISTICS CONGRESS September, 7-8, Didim/AYDIN 910 LOJİSTİK SEKTÖRÜNDE SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK UYGULAMALARI Dr. Öğretim Üyesi Onur Çetin Trakya Üniversitesi, İİBF.

 

Bu ve bunun gibi konularda aklına takılan tüm ulaşım soruların için bizimle iletişime geçebilir, ihtiyaç duyduğun bilgilere uzman ekibimiz aracılığı ile ulaşabilirsin!

 

 

Önerilen