Demuraj Nedir? & Demuraj Bedeli Nedir?

Denizyolu üzerinden yapılan yük taşımalarında sıklıkla karşımıza çıkan demuraj ifadesi, çeşitli sorunlar çerçevesinde oluşan sorunları ifade etmek için kullanılmaktadır. Deniz taşımacılığı sırasında, gemi ile önceden belirlenen limana getirilen yüklerin planlanan tarihten daha ileri bir tarihte gemiden boşaltılması durumunda geminin bu süreyi bekleyerek geçirmesi, demuraj masraflarına neden olmaktadır. Gemide bulunan eşyaların indirilmesi için verilen sürenin geçirilmesi durumunda, geminin bu eşyaların indirilmesi için beklediği ek süre boyunca ortaya çıkan masraflar, demuraj ücreti olarak ifade edilmektedir. Peki, demuraj nedir ve demuraj bedeli ne anlamda kullanılmaktadır?

Demuraj Nedir?

Demuraj, deniz taşımacılığı sırasında ortaya çıkabilecek ek masraflar arasında yer almaktadır. Demuraj masrafları, gemiden indirilmesi gereken eşyalar için yasal olarak verilen süreden daha geç bir tarihte eşyaların indirilmesi ile ortaya çıkmaktadır. Denizyolu üzerinden yapılan taşımacılık işlemlerinde ithalatçı ya da ihracatçı firma ile lojistik firması arasında yapılan anlaşmanın tüm yasal zorunlulukları izlenmelidir. Bu anlaşma içerisinde gemiye yüklenen yük ya da konteynerin varış limanına ulaştıktan sonra indirilme süresi de bulunmaktadır.  Gemide bulunan konteyner ve yüklerin indirme süresinin geçmesi halinde ise ortaya çıkan masraflar alıcı tarafından ödenmektedir. Bu kapsamda, demuraj masraflarının alıcı firma tarafından ödendiği söylenebilir. Demuraj masrafları, navlun sözleşmesi kapsamında yer alan masraflar dışında yer almaktadır. Taşımacılık sırasında yapılan çeşitli ihmaller ya da gecikmeler sonucunda demuraj masrafları oluşmaktadır.

Demuraj masrafları, bir diğer açıdan incelenecek olursa taşımacı firma tarafından kesilen bir ceza ödemesi olarak görülebilir. Gemide bulunan konteynerlerin zamanında boşaltılmaması durumunda, geminin daha önceden planlanmamış birkaç gün daha limanda kalması gerekir. Bu durumda ise geminin bekleme süresinde limana ödenmesi gereken ücretler ve bununla birlikte geminin beklemesi nedeni ile oluşan zararların da beklemeye neden olan ithalatçı firma tarafından karşılanması gerekir. Bu kapsamda bakıldığında demuraj, geminin fazladan beklemesine neden olan firmalara, gemi sahibi olan armatörler tarafından kesilen bir ceza niteliği taşımaktadır. Geminin içerisinde yüklü halde bulunan konteynerlerin boşaltılmayıp, yeni konteynerlerin yüklenmediği her gün bu ceza bedeli de artmaya devam etmektedir.

Demuraj Bedeli Nedir?

Günümüz yasaları tarafından belirtildiği üzere tüm ticaret işlemlerinde izlenmesi gereken prosedürler, henüz ticaret başlamadan önce ithalatçı ve ihracatçı firmalar arasında belirlenmektedir. Bununla birlikte eşyaların taşıma işine başlanmadan önce de bu firmalar, taşıyıcı bir lojistik firması ile anlaşma yaparak eşyaların teslim alınacağı ve teslim edileceği adresler ile birlikte tarih konusunda anlaşma sağlarlar. Karayolu üzerinden yapılan transfer işlemlerinde eşyalar genellikle ithalatçı firmanın önceden belirlediği alanlara ya da direkt olarak gümrükteki belirli bir antrepoya teslim edilmektedir. Ancak deniz yolu üzerinden yapılan ithalat ve ihracat işlemlerinde, gemiye yüklenen tüm dolu konteynerlerin varış limanında ithalatçı firma tarafından gemiden indirilmesi gereklidir. Standart prosedürlerde, taşıma ve ticaret işi başlamadan önce taşıma firması ile ithalatçı firma arasında oluşturulan sözleşme şartları geçerlidir. Bu sözleşme kapsamında konteynerlerin gemi içerisinde kaç gün durabileceği ve bu konteynerlerin maksimum indirme süresi gibi birçok detay yer almaktadır.

Türk Ticaret Kanunu’nda belirtilen tüm uluslararası ticaret kanunları, gemi yolu ile transfer edilen konteyner ya da eşyaların gemiden indirilme süresi ve diğer ticaret detaylarını içermektedir. Gemi ile limana getirilen tüm konteynerlerin gemide kaç gün boyunca bekleyebileceği ve bu sürenin aşılması durumunda yapılması gerekenler de bu kanunlarda bulunmaktadır. Ancak ithalatçı ve lojistik firması arasında yapılan özel anlaşmalar ile birlikte bu sürelerde de değişiklikler görülmektedir.

Serbest süre olarak ifade edilen bu süreler, konteyner tipine ya da yapılan anlaşma sürelerine göre değişiklik göstermektedir. Ancak standart tipteki konteynerler için genellikle 7 günlük bir serbest süre bulunmaktadır. Bu süre, soğutmalı konteyner sistemleri için 5 güne düşmektedir. Standart prosedürlerde, demuraj masrafları oluşmaması için ithalatçı firmaların kendilerine verilen serbest süre içerisinde konteynerleri gemiden indirmesi gereklidir. Konteynerlerin gemiden indirilebilmesi için ise öncelikle gümrük işlemleri tamamlanmalı ve ticarete konu olan eşyalar konteynerlerden alınarak liman ya da gümrük depolarına yerleştirilmelidir. Boşaltılan konteynerler ise gemiye teslim edilmelidir. Serbest süre, boşaltılan konteynerlerin gemiye tekrar teslim edilmesi ile tamamlanmaktadır. Demuraj masrafları ödemek istemeyen ithalatçı firmalar genellikle gümrük işlemlerini ilerleyen günlerde tamamlayabilmek için eşyaları konteynerlerin içerisinden indirerek depolara yerleştirmektedir. Böylece konteynerler daha erken sürelerde teslim edilerek demuraj masraflarının oluşması engellenmektedir.

Demuraj Masraflarını Oluşturan Etkenler Nelerdir?

Demuraj masrafları genel olarak ticaret henüz başlamadan yapılan anlaşma çerçevesinde konteynerlerin gemiden indirilmesi ve boşaltılması için ithalatçı firmaya verilen sürenin aşılması ile oluşmaktadır. Ancak demuraj masrafları genellikle farklı birkaç durum nedeni ile oluşmaktadır. Bu nedenle ithalatçı firmaların bu etkenler konusunda hassas davranarak karşılaşabilecekleri olumsuz durumların önüne geçmesi gereklidir. Demuraj masraflarının oluşmasına neden olabilecek çeşitli etkenler ise şu şekilde sıralanabilir:

  • Limanlarda eşyalara uygulanması gereken gümrük işlemleri için evrakların birkaç gün önceden hazırlanması, gümrük işlemlerinin tamamlanma süresini kısaltacaktır. Gümrük işlemlerinin planlanan süreden daha uzun bir sürede tamamlanması ise eşyaların konteynerlerden indirilmesini geciktirecektir. Bu nedenle yükleme evraklarının tam ve eksiksiz olduğundan emin olunması gereklidir.
  • Eşyaların yükleme limanı ve indirme limanı arasındaki mesafenin kısa olması gibi durumlarda, eşyalara ait evrakların ithalatçı firmaya ulaşma süresi geminin limana varma süresinden daha fazla olabiliyor. Bu gibi durumlarda eşyaların evraklarının gelmesinin beklenmesi ve bunun ardından gümrük işlemlerinin tamamlanarak eşyaların konteynerlerden indirilmesi gereklidir. Sürecin uzaması ise serbest sürenin dolmasına ve demuraj masraflarının oluşmasına neden olmaktadır.
  • Demuraj masraflarının oluşmasına neden olabilecek bir diğer durum ise konteynerler içerisinde yer alan eşyaların boşaltılma işlemlerinin planlanan süreden uzun sürmesidir. Eşyaların daha geç tarihlerde boşaltılması, demuraj masrafları oluşmasına neden olacaktır. İthalat firmalarının lojistik planlamalarını çok daha başarılı şekilde gerçekleştirmesi, eşyaların geç indirilmesi gibi sorunlar nedeni ile demuraj masrafları oluşmasının önüne geçilmesini sağlayacaktır.

Demuraj Hesaplama

Demuraj hesaplama işlemleri, eşyaların transferini üstlenen lojistik firması ya da taşıyıcı kişi tarafından yapılmaktadır. Demuraj hesaplaması yapılırken, ithalatçı firmalara verilen serbest sürenin geçtiği ilk gün baz alınarak hesaplama yapılmaktadır. Hesaplamalarda son gün ise eşyaların konteynerlerden boşaltıldığı ve taşıyıcı firmaya teslim edildiği gün olarak belirlenmiştir. Geminin tahliyesinin gelmesi de demuraj hesaplaması yapılırken başlangıç günü olarak sayılmaktadır.

Demuraj hesaplaması yapılırken genellikle yapılan gecikmeler gün olarak belirlenmektedir. Konteynerlerin gemiden indirilmediği ve eşyaların konteyner içerisinde beklediği her gün, demuraj masrafları artmaya devam etmektedir. Hesaplanan gün sayıları ise taşıyıcı firmalar tarafından genellikle hafta bazında ücretlendirmeler şeklinde ithalatçı firmalara yansıtılmaktadır.

Demuraj maliyetleri her lojistik firması için farklılık göstermektedir. Bu nedenle eşyaların transferlerinden önce firmanın demuraj masraflarının incelenmesi ve buna uygun anlaşmalar yapılması gereklidir. Demuraj hesaplaması, konteynerlerin boşaltılmadığı gün sayısına bağlı olarak değişebileceği gibi aynı zamanda konteynerlerin büyüklüğüne göre de değişiklik göstermektedir. 20’lik konteynerler için demuraj masrafları genellikle günlük 20 dolar civarındadır. Ancak 40’lık konteynerler için demuraj masrafları günlük yaklaşık 20 dolar seviyelerindedir. Gemi taşımacılığı yapan firmaların internet sitelerinde bulunan demuraj hesaplama örnekleri, serbest sürenin aşımı sonrasındaki her gün için ne kadar demuraj ücreti ödenmesi gerektiğini hesaplamak için kullanılabilir.

Önerilen