Bedelsiz İthalat Nedir? Bedelli İthalat Farkları Nelerdir?

Üretici ya da ithalatçı firmaların yarı mamul, mamul ya da hammadde olarak herhangi bir bedel ödemeden numune ithalatı yapması durumunda, söz konusu ithalat bedelsiz ithalat olarak adlandırılmaktadır. Numune ithalatında adet, boyut, ağırlık ya da numunelerin işlevine göre çeşitli sınırlandırmalar da bulunmaktadır. Bedel ödemeden gerçekleştirilen numune gönderimine ek olarak, ithal edilen malların herhangi bir döviz transferi yapılmadan yurt dışına yapılan ithalat işlemleri de bedelsiz ithalat olarak adlandırılmaktadır. Peki, bedelsiz ithalat nedir ve bedelsiz ithalatın detayları nelerdir?

Bedelsiz İthalat Nedir?

Bedelsiz ithalat, ithalat işlemi için döviz transferi yapılmadan satın alma işlemlerinin gerçekleştirilmesidir. Ticaret sırasında yurt dışına satılacak olan eşyalar için döviz transferi yapılması zorunlu değildir. Ticaret kapsamında, satın alınan ürünler şahsi ya da ticari amaçlar ile satın alınmış olabilir. Bedelsiz ithalat ile birlikte aynı zamanda ticari bedelsiz ithalat ifadesi de sıklıkla kullanılmaktadır. Bedelsiz ticari ithalat ise ticari faaliyetler ile yurt dışında hizmet veren bir firma ya da kurum tarafından Türkiye sınırlarında bulunan kamu ya da özel kurum ve kuruluşları ile yapılan ithalat işlemlerini kapsamaktadır. Bu ithalat işlemlerinde de döviz transferi gerçekleşmesine gerek yoktur. 

Bedelsiz ithalat çerçevesinde eşya transferi yapılabilmesi için eşyanın serbest dolaşıma girebilmesi gereklidir. Bu nedenle eşyaların serbest dolaşıma girmesine engel olacak hiçbir etken bulunmamalıdır. Kısacası, bedelsiz ithalata söz konusu olacak eşyaların serbest dolaşıma girmesi için gereken tüm şartların yerine getirilmiş olması gereklidir. Bedelsiz ithalat işlemlerinde geçmiş dönemlerde uygulanan madde ya da miktar sınırlaması ise 2006 yılında yapılan düzenlemeler ile ortadan kaldırılmıştır. Böylece bedelsiz ithalat sırasında firmaların ürün sınırlamasına takılmadan ticaret yapabilmesine imkan sağlanmaktadır. 

Bedelsiz ithalat sırasında dış ticaret mevzuatına göre; bedelsiz ithalat işleminde söz konusu eşyanın kullanılmış, eski, defolu ya da benzeri bir durumda olması halinde ithalat öncesinde Ticaret Bakanlığı’ndan gerekli izinlerin alınmış olması gereklidir. Her ne kadar bedelsiz ithalat izni olsa da bu eşyaların ithalatı için öncelikle izin alınması gereklidir. Bununla birlikte bedelsiz ithalat işlemlerinde kambiyo mevzuatı şartı aranmamaktadır. Bu nedenle bedelsiz ithalat yapabilmek için Kambiyo Müdürlüklerine bildirim yapılmasına gerek yoktur. 

Bedelsiz İthalat ile Bedelli İthalat Farkları Nelerdir?

Bedelsiz ithalat işleminde, ilgili malların yurt dışından herhangi bir döviz transferi yapılmadan alınması işlemidir. Bedelsiz ithalatta, eşyalar ticari ya da şahsi amaçlar ile yurda ithal edilebilmektedir. Ticari bedelsiz ithalat da benzer şekilde yurt dışındaki hizmet veren bir kurum ya da firmadan alınan eşyaların döviz transferi gerçekleşmeden alınması işlemidir. Ancak ticari bedelsiz ithalatta malları yurt dışından bir kamu ya da özel sektör kurum ya da kuruluşu olması gereklidir. Bedelsiz ithalattan farklı olarak bedelli ithalat işleminde ise ithalat işlemine söz konusu olan malların bedeller, ithalatta ödeme yöntemlerinden herhangi birisi ile ödenmelidir. Bedelli ithalat işlemlerinde yurt dışına döviz transferi yapılmış olması gereklidir. 

Bedelsiz ithalat işlemleri ile bedelli ithalat işlemleri arasındaki en temel farklılık, bedelsiz ithalatta yurt dışına bir döviz transferi gerçekleşmezken bedelli ithalatta malların bedellerinin döviz transferi ile ödenmesi gerektiğidir. 

Bedelsiz İthalat Hakkından Kimler Yararlanabilir?

Bedelsiz ithalat yöntemi, farklı türden eşyaların yurda getirilmesini kapsamaktadır. Bu kapsamda bedelsiz ithalat yöntemi ile motorlu ya da motorsuz özel taşıtlar, kullanılmış ev eşyaları, işyerinin nakledilmesi nedeni ile yurda getirilen sermayeler, teknik malzemeler, büro ya da ofis malzemeleri gibi malzemeler getirilebilir. Bedelsiz ithalat kapsamına giren ürünler her ne kadar karşılanıyor olsa da bu yöntem için öncelikle kişinin bedelsiz ithalat yapma hakkı bulunması gereklidir. Bedelsiz ithalat hakkından yararlanabilecek kişiler ise genel olarak şu şekilde özetlenebilir:

  • Türkiye Gümrük Bölgesi dışında en az 24 ay boyunca ikamet eden ve bunun ardından ikamet adresini kesin olarak Türkiye Gümrük Bölgesi sınırları içerisine nakleden Türk vatandaşları. (Bu kapsamda değerlendirilecek olan Türk vatandaşlarının Türkiye’de bir takvim yılı içerisinde 6 aydan fazla kalmamış olması gereklidir. Türkiye’de 45 güne kadar kalışlar, yurt dışında kalış olarak sayılmaktadır.)
  • Yurt dışında milli ya da milletlerarası kadrolarda görevli olarak atanan kamu görevlilerinin bu görevlerinden dönmesi halinde bedelsiz ithalattan yararlanma hakkı bulunmaktadır. Kamu görevlilerinde 24 ay ikamet şartı aranmamaktadır. 
  • Yabancı ülke vatandaşlarının, ikamet adresini Türk vatandaşlığına geçiş yapması ve ikamet adresini bu ülkeden Türkiye Gümrük Sınırları içerisinde aldırmasında da bu kişilerde 24 aylık ikamet şartı aranmadan bedelsiz ithalat hakkı verilmektedir. 
  • Türkiye Gümrük Bölgesi sınırları dışında ikamet eden kişinin vefat etmesi halinde mirasçılarına gönderilecek olan tüm mallar, bedelsiz ithalat çerçevesinde değerlendirilmektedir.
  • Bedelsiz ithalat hakkından yararlanmak isteyen kişilerin, Türk vatandaşı olma zorunluluğu bulunmamaktadır. Farklı ülke vatandaşları da yurt dışında bulunan kendi eşyalarını, Türkiye sınırları içerisinde bulunan kendi evlerinde kullanmak üzere bedelsiz ve gümrük vergilerinden muaf şekilde ithal etme hakkına sahiptir. Ancak bu kişilerin de kesin olarak Türkiye içerisinde ikamet ediyor olması şartı aranmaktadır. 

Bedelsiz İthalatta Muafiyet Kaç Yıldır?

Bedelsiz ithalat işlemlerinden yararlanmak isteyen kişilerin, çeşitli muafiyet şartlarını yerine getiriyor olması gereklidir. Muafiyet imkanlarından yararlanmak isteyen vatandaşların genel olarak aşağıda verilen şartları yerine getiriyor olması gerekmektedir:

  • Motorlu ya da motorsuz taşıtların bedelsiz ithalat işleminden yararlanabiliyor olması için bedelsiz ithalat yapacak kişinin adına kaydı yapıldığı yıl itibari ile model yılı dahil üç yıldan daha eski olmaması gereklidir. 
  • Bedelsiz ithalat yapma şartını sağlayan kişilerin motorlu ya da motorsuz araç ithalatı yapmak istemesi durumunda muafiyet şartı için aile ünitesi esas alınmaktadır. Aile ünitesinin tespit edilmesi sırasında ise vukuatlı nüfus kayıt örneğindeki bilgiler dikkate alınır. 
  • Bedelsiz ithalat muafiyetinden yararlanabilmek için ithalatı gerçekleştirecek olan kişinin bir takvim yılı içerisinde Türkiye’de 6 aydan daha uzun süre boyunca ikamet etmemiş olması gereklidir. Bu şart dikkate alınırken, 45 günden daha kısa süren ziyaretler hesaplamaya dahil edilmez ve yurt dışında geçirilen süre olarak sayılır. 

Bedelsiz İthalat Vergi Hesaplaması

Bedelsiz ithalat yönteminde, standart ithalat ve ihracat yöntemlerinden farklı olarak ithal edilen eşyalar üzerinden gümrük vergileri alınmaz. Ancak bedelsiz ithalat çerçevesinde ithal edilebilecek eşyalar, kişinin kendi üzerine olan motorlu ya da motorsuz taşıtları, kullanılmış ev eşyaları, Türkiye’de bulunan konutları için yurt dışından getirilen ev eşyaları, ya da işyeri nakli nedeni ile Türkiye’ye getirilecek olan ofis ve büro eşyaları ile sınırlıdır. Bu eşyaların yurt dışından Türkiye Gümrük Bölgesi sınırları içerisinde taşınması sırasında gümrük vergilerinden muaf şekilde ithalat gerçekleştirilebilir. 

Bedelsiz ithalat yönteminde, kişilerin yukarıda belirtilen eşya türlerini gümrük vergisi ve diğer vergilerden muaf şekilde Türkiye Gümrük Bölgesi sınırları içerisinde transfer etme hakkı bulunmaktadır. Ancak burada dikkat edilmesi gerekilen en temel nokta, eşyaların bedelsiz ithalat kapsamına giriyor olması ve eşyaları getirecek olan kişinin bedelsiz ithalat hakkından yararlanabiliyor olmasıdır. Her ne kadar ithalatı gerçekleştirecek olan kişi ve ithalatı yapılan eşyalar gereken şartları kapsıyor olsa da, eşyaların sadece bir kez bedelsiz ithalatının yapılabileceğine de dikkat edilmesi gereklidir. 

Önerilen